از بین رفتن معنویت محصول ولنگاری فرهنگی

چهارشنبه, 04 اسفند 1395 ساعت 15:22

رهبر معظم انقلاب در سال 95 در موضوع ولنگاری فرهنگی فرمودند:«در موضوع فرهنگ نوعی ولنگاری و بی اهتمامی در دستگاه‌های فرهنگی به چشم می‌خورد زیرا در تولید کالای فرهنگی مفید و جلوگیری از کالای فرهنگی مضر، کوتاهی‌هایی انجام می‌شود».

اینفوفرهنگ - سرویس اجتماعی

رهبر معظم انقلاب دلیل وضع حاکم را کوتاهی در تولید کالای فرهنگی و عدم جلوگیری از کالای فرهنگی زیان‌آور دانستند. همچنین کمتر از سه ماه بعد معظم له در دیدار با اعضای دولت و رئیس‌جمهور اولویت بسیار مهم کشور را فرهنگ معرفی و بر مسئولیت مهم مجموعه‌های فرهنگی در این رابطه تأکید کردند. اکنون با توجه به وجود چنین خطری و مشخص بودن اولویت کشور در حال حاضر به نظر می‌رسد مسئولان و دستگاه‌های فرهنگی کشور هنوز درباره این موضوع به‌اتفاق نظری نتیجه‌بخش نرسیده‌اند و باوجود مشخص بودن اولویت، دعوا بر سر آن همچنان ادامه دارد.

در همین راستا محمدصادق کوشکی عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران با اشاره به محصول ولنگاری فرهنگ گفت:« نتیجه ولنگاری فرهنگی فروپاشی جامعه‌ای است که روزگاری الگوی معنویت و دیانت در جهان بود و هنوز هم اگر ولنگاری فرهنگی از میان مسئولان کشور رخت بربندد می‌تواند باشد».

کوشکی در ادامه ضمن برشمردن نقش مهم مسئولان در این زمینه خاطر نشان کرد:« این مهم جز با حذف مسئولان ولنگار میسر نخواهد شد. مسئولانی که تاکنون به دلیل مماشات و تساهل و تسامح مؤمنین، غاصبانه مناصب تنها نظام دینی جهان را جولانگاه خودساخته‌اند و به نام دین اما به کام خود حکم می‌رانند.»

مسلماً در کنار نقش اساسی وزارت فرهنگ و ارشاد، سازمان تبلیغات، مدارس و دانشگاه‌ها نقش بسزایی در تولید کالای فرهنگی دارند. اما متأسفانه علی رغم همه تأکیدات رهبری مبنی بر همراهی مسئولین دانشگاه با دانشجویان انقلابی و همچنین تشکل‌های دانشجویی، شاهد کارشکنی­های فراوان هستیم.
از لغو مجوز اکران مستند شب‌نامه در دانشگاه تهران گرفته تا برگزاری اردویی مختلط دریکی از دانشکده‌ها و همراهی مسئولین با استاد ضد ارزشی و سکولار. این موارد و هزاران موارد دیگر نشان می‌دهد که با توجه به توصیه‌های رهبری[1] نه‌تنها اساتید و مسئولان، جوانان را انقلابی بار نمی‌آورند و از این روحیه، مهجور هستند بلکه کمک و همدلی خود را از جوانان و تشکل‌های انقلابی دریغ می‌کنند.

علاوه بر آن نوع سیاست فرهنگی اتخاذشده وزارت ارشاد نیز قابل‌توجه است؛ مورد بی‌مهری قرار گرفتن اغلب هنرمندان انقلابی مانند هنرمند مبارز، مرحوم فرج‌الله سلحشور از سوی جریان روشنفکری و همچنین مجید مجیدی به دلیل ساختن فیلم محمد رسول‌الله توسط رسانه‌های دولتی.

امسال در جشنواره فیلم فجر به نام سینمای اجتماعی، طنز و امید آثاری بی نجابت، پوچ و مبتذل را شاهد بودیم. تبدیل‌شدن جشنواره به ویترینی از آثاری که ارتباط تام و تمامی با ارزش‌های اسلامی و فرهنگ اصیل مردم جامعه ندارد نشان می‌دهد این جشنواره با مدیریتی فاقد بینش ارزشی و انقلابی اداره می‌شود. البته حضور پررنگ زنان نسبت به سال‌های گذشته در قالب نویسنده و تهیه‌کننده و کارگردان در فیلم‌های مادری، ویلایی‌ها، رگ خواب، اسرافیل، زیر سقف دودی و... قابل‌توجه بود.

بیان این نکته ضروری است که معمولاً فهم عموم جامعه از واژه ولنگاری بی‌عفتی و بی‌حجابی و مسائل غیراخلاقی است گرچه این فهم نسبی درست است اما جامع نیست. این موضوع روشن است که وجود فساد و فحشا در جامعه و گسترش بی‌حجابی خود توطئه فرهنگی دشمنان در راستای براندازی و مقابله با نظام اسلامی است، اما به نظر می‌رسد ولنگاری فرهنگی به همین دیدگاه محدود نمی‌شود.

همان‌طور که فرهنگ دارای مصادیق بسیاری است و جامعه‌شناسان تعاریف متعددی را از آن ارائه کرده‌اند تعریف ولنگاری آن‌هم از نوع فرهنگی دربرگیرنده مسائل متعددی خواهد بود. یکی از تعاریف ولنگاری، بی‌تفاوتی و مهم جلوه ندادن و یا عبور از چیزی بدون توجه است و با آزاداندیشی به معنای رهایی اندیشه از پیش‌فرض‌ها و باورهایی که بر ذهن آدمی احاطه دارد و مانع از پرواز اندیشه در آسمان واقعیت‌ها و حقایق می‌شود متفاوت است.

ادبیات، هنر، سبک زندگی، رفتار و اخلاق اجتماعی، مطبوعات، رسانه‌ها و فضای مجازی و ... همه به‌گونه‌ای تشکیل‌دهنده فرهنگ هستند و بی‌توجهی به هریک از این مصادیق - در شرایطی که باید به تولید کالای فرهنگی بپردازیم و علاوه بر موضع پدافند به فکر هجوم و آفند نسبت به فرهنگ ناسالم غربی باشیم-خطرات و صدمات ماندگاری را به‌تدریج برای فرهنگ کشور وارد خواهد کرد.

دکتر شهریار زرشناس، عضو هیئت ‌علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به مسئله ولنگاری فرهنگی در گفتگو با مجله عصر اندیشه گفت:« ولنگاری فرهنگی نتیجه تلقی نئولیبرالی از فرهنگ است. من فکر می‌کنم یک جریان نئولیبرال در کشور ما از همان سال‌های دهه 60 شکل گرفت. این حلقه که بعداً در دولت سازندگی و اصلاحات و دولت فعلی مدیران بوروکراتیک شدند بر اساس یک روایت تئوریک با محوریت عبدالکریم سروش از اندیشه نئولیبرال شکل گرفتند».

در ادامه زرشناس ضمن برشمردن علت اصلی ولنگاری فرهنگی در سال‌های 60 تا 64 بیان کرد:« این موضوع نتیجه غفلت است و از این زمان به بعد نتایج حاصل نتیجه نفوذ تدریجی و غلبه نوعی تلقی نئولیبرالی از فرهنگ و اقتصاد و سیاست بر مدیریت فرهنگی کشور است که از سال‌های 67 و 68 به بعد به‌صورت آشکار نمایان شد».

لذا با توجه به این نکته، معضل ولنگاری از ابتدا توسط مسئولانی ولنگار به‌تدریج به فرهنگ جامعه واردشده و تا به الآن نیز به رشد خود ادامه داده و این بی‌برنامگی ادامه خواهد داشت. مگر اینکه مسئولین، خطر نفوذ و شبیخون فرهنگی را درک کرده و با اتخاذ سیاست‌های مناسبی درراستای درمان این بی‌تدبیری تلاش کنند. همچنین به ظرفیت‌های مردمی خودجوش، مساجد، هیئات و تشکل‌های دانشجویی توجه خاصی مبذول دارند و از این ظرفیت‌ها غافل نشوند.

 1. در دیدار با اساتید دانشگاه‌ها 29/3/95

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

جدیدترین اخبار

  • فقدان الگوی مناسب؛ عامل جنایات مجازی

    اینفوفرهنگ فاطمه بهروز فخر: این روزها اگر خبرهای داغ فضای مجازی یا تیتر یک روزنامه‌ها را دنبال کنیم، با اتفاق غم‌انگیزی به‌نام خودکشی مواجه می‌شویم. هنوز چند روزی از خبر خودکشی دختر نوجوانی در گوشه‌ای از یک شهر نگذشته است که خیلی‌ها دلیل آن را اعتیادِ این روزهایِ نوجوانان و جوانان به فضای مجازی و در نتیجه‌ی آن گرفتار شدن در تلخی بی‌سرانجام بازی به نام نهنگ آبی می‌دانند.

    خلاء الگو سازی در مدارس

    اگرچه تاثیر بسیاری از جریان‌های شکل‌گرفته در فضای مجازی را در بروز چنین اتفاقاتی نمی‌توان نادیده گرفت، اما پی‌بردن به دلایل چنین اقدامات تلخ و ناگواری در سنین حساس نوجوانی و جوانی، نیازمند تحقیق و پژوهشی جامعه‌شناسانه است تا در نهایت با نگاهی آسیب‌شناسانه برای جلوگیری و پیشگیری از آن تدابیری اندیشیده شود

    مریم نراقی که سال‌ها در حوزه‌ی توانمندسازی زنان آسیب‌دیده فعالیت داشته است، خانواده را اولین الگوی نوجوان می‌داند و معتقد است:«بسیاری از کمبودها و خودکم‌بینی‌های نوجوانان ناشی از رفتارها و الگوهای نادرست خانواده است. وقتی روح نوجوان با محبتی اصیل و خالص که منشا آن در خانواده است روبه‌رو نشود، ناخودآگاه آن را در بیرون از بنیان خانواده که خالی از آسیب نیست، جست‌وجو می‌کند.»

    این مشاور و فعال اجتماعی در ادامه‌ سخنان خود گفت:«بعد از خانواده نیز، مدارس ما نقش و وظیفه‌ خطیری برعهده دارند. اما متاسفانه مدارس و نظام آموزش‌وپرورش ما تنها بر همان روش‌های سنتی و کلیشه‌ای سابق تکیه دارند که نه‌تنها فرصت شناخت خود را به نوجوانان نمی‌دهد، بلکه گاهی نیز باعث شناخت‌های ناقص و اشتباه می‌شوند.»

    وی افزود:«مدرسه و محیط آموزشی باید بستر مناسبی برای رشد و ایجاد فرصت‌هایی برای بروز و بسط استعدادهای نوجوان باشد، زیرا در غیر این‌صورت نوجوان برای شناخت خود و شناساندن خود به دیگران از روش‌هایی نامناسب استفاده می‌کند که گاهی در جامعه با عنوان ناهنجاری‌های اجتماعی و فرهنگی مواجه می‌شویم.»

    وادی بدون کنترل

    این روزها گسترش فضای مجازی و وسعت ارتباطات از جمله دلایل مهم افزایش ناهنجاری‌ها است. اگرچه نمی‌توان مانع استفاده و بهره‌مندی نوجوانان و جوانان از این فضا و امکانات آن شد، اما باید دانست که استفاده از چنین فضاها و امکاناتی مستلزم هوشیاری و مراقبتی کنترل‌شده است. علاوه بر خانواده‌ها و مسئولیت مهم‌شان در این زمینه، باید مسئولان و سازمان‌های ذی ربط فرهنگی را نیز دخیل دانست. تا وقتی برای نوجوان و جوانان برنامه‌های جایگزین جذابی وجود نداشته باشد، دنیای مجازی هر روز آن‌ها را در خودشان غرق می‌کند. برای مثال اگر آمارها و مصادیق نشان می‌دهند که سن بلوغ در نوجوانان کاهش پیدا کرده است و آن‌ها به تماشای فیلم‌ها و برنامه‌های جنسی متمایل‌تر شده‌اند، باید پرسید برای جایگزینی و دور کردن آن‌ها از چنین فضایی، چه تدابیری اندیشیده و چه برنامه‌هایی جایگزین شده است؟

    باید بدانیم که افزایش ناهنجاری‌ها و اتفاقات تلخی که تیتر اول روزنامه‌ها می‌شوند، متوجه تمام افراد جامعه است و همه علاوه بر آنکه بر بروز آن دخیل هستیم اما می‌توانیم با بهره‌گیری از روان‌شناسان، جامعه‌شناسان و حتی قشر دانشگاهی و فرهنگی که داعیه‌دار دغدغه‌های ارزشی و مذهبی هستند با داشتن برنامه‌ای جامع در جهت سالم‌سازی فضای فراغتی نوجوانان گام برداریم و چهارچوب فکری و روحی این قشر را که سرمایه‌های جامعه هستند، سالم نگاه داریم.

  • تریبون انقلابی؛چشم انتظار تحول

    اینفوفرهنگ - نفیسه زارعی:روزهای تب و تاب انقلاب و درست در زمان مواجه جریانهای ضدونقیض­ های سیاسی که گاهی به واسطه تحرکاتشان، بیم فروپاشی نظام‌نوپا را به ذهن نزدیک می­کردند، یکی از کاربردی­ترین ابزار در ایجاد مفاهمه مشترک از ارزش­های این نظام، رسانه ه­ای مردمی و زنده به نام نماز جمعه بود.

    بزرگترین نمود تشیع انقلابی در روزهای دهه شصت و در دانشگاه تهران نمود پیدا می­کرد، وقتی جمعیتی به هم­ فشرده تنگاتنگ هم در صف­ های نماز می­ ایستادند و خطیب با حرارت جریان­­ شناسی سیاسی و عبادی را برای ایشان تبیین می­کرد.از همین جا بود که ماشین ترور مجاهدین خلق فعالانه برای تخریب نماز جمعه و ایجاد رعب و وحشت در میان مردم انقلابی که صبح­ های جمعه سجاده به دست به محل اقامه نماز می­ آمدند، کارش را آغاز کرد و این به معنای بُرد بالای نماز جمعه در ایجاد بصیرت، وحدت و حفظ انسجام در نظام اسلامی بود.

    بررسی سیر عملکرد تریبون نماز جمعه در دهه­ های گوناگون انقلاب چه در روزهای خطبه­ های آتشین رهبر معظم انقلاب و یا خطابه­ های حجت­الاسلام هاشمی رفسنجانی به عنوان امام جمعه ه­ای که تا پیش از فتنه 88، یکی از مؤثرترین خطیبان جمعه بود و حتی امروز که دیگر محل اقامه نماز برای رعایت کیفیت حال نمازگزاران بنا به فصول گوناگون تغییر می­کند، نشان از انفعال نسبی آن دارد. انفعالی که حالا منجر شده تا قشر جوان کمتر خود را موظف به حضور در نماز بدانند.

    البته نمازهای جمعه ه­ایی مثل نمازهایی که به امامت رهبر انقلاب اقامه می­شود از این قاعده مستثنی است؛ زیرا ویژگی عمده پویایی و مسائل مطروحه در خلال این نمازهای خاص عاملی برای جذب همه اقشار به حساب می­آید. نگاه به این عملکرد ضرورت تغییراتی را در سیاست‌گذاری­ های خرد و کلان ستاد نماز جمعه به ذهن نزدیک می­کند؛ ستادی که باید از شائبه­ های جریانات سیاسی چپ و راست به دور باشد و در فضای انقلاب تصمیم­گیری نموده و آن را از طریق نماز جمعه به مردم در سراسر کشور منتقل کند و خود در این فضا جریان­ساز و نقش ­آفرین باشد. درست مثل روزهای دهه 60 که جریان­سازی شناخت شبکه نفاق، ایجاد و هدایت جریانات سیاسی و فرهنگی و اموری از این دست در نماز جمعه اتفاق می‌افتاد.

    لزوم جوان­گرایی و ورود اندیشه های جدید که بارها در سطوح مختلف رهبر معظم انقلاب به آن در حوزه­ های گوناگون تأکید داشته­ اند، این‌بار به صورتی جدی در زمینه برگزاری نماز عبادی سیاسی جمعه احساس می­شود. این مسئله از ائمه جماعات تا مخاطبین آن‌ها، یعنی از رأس هرم تا پایین را  دربر می‌گیرد.

    شورای سیاست­گذاری ائمه جماعات با اتخاذ موضعی جوان­گرایانه و درعین حال انقلابی، باید در مسیر تحول گام بردارد، استفاده از علمایی که شیوه ­های جذب جوانان انقلابی را برای جریان­سازی سیاسی، فرهنگی و اجتماعی می­دانند نظیر آیت‌الله سید محمد مهدی میرباقری، حجت­ الاسلام والمسلمین غلامرضا قاسمیان،حجت‌الاسلام و المسلمین سید علی خمینی و شخصیت­هایی از این دست که با نگاه به مباحث و منابر خاص­شان می­توان به ظرفیت غنی و پربار علمی آن‌ها پی برد و به نوعی شکوفایی اصل مهم کادرسازی به سبک انقلاب اسلامی را در این دهه به عینه مشاهده کرد.

    البته در آن روی سکه جریانات سیاسی خاص، نظیر طیف اصلاحات و وابستگان آن هم در این حوزه ورود کرده‌اند و زمزمه­ های استفاده از شخصیت­هایی که با بررسی عملکرد علمی، فرهنگی و سیاسی­ شان عدم اقبال عمومی و به­ویژه نسل جوان به آن‌ها به چشم می­خورد در این جناح و رسانه­ های مرتبط با آن‌ها روایت­گر عزم جزم ایشان است.

    نکته قابل توجه این است که گزینه ­های مطرح شده از سوی این قشر عمدتا افرادی هستند که ناخودآگاه در جریانات گوناگون برای پرکردن خلأ عدم وجود شخصیت­های کاریزماتیک به آن‌ها متوسل می­شوند و در نهایت در چند بازی اخیر اصلاحات، پرده از روی حقیقت برداشته می­شود که آن‌ها تنها متضمن حیات سیاسی جریانی هستند که در فتنه 88 منزوی شده و بعد از انتخابات 96  علی­رغم امیدهای زیاد به بی­ مهری‌های نسبی دولت اعتدال گرفتار آمدند. از جمله این اشخاص حجت­ السلام سیدحسن خمینی و حجت‌الاسلام علی ­اکبر ناطق نوری هستند که در مقاطعی مثل انتخابات خبرگان رهبری و مانند آن مورد توجه این جناح واقع شدند. نکته دیگر این که باید از این افراد سوال کرد که در این چندین سال کجا بودند و چرا حال که صحبت از جوانگرایی در نماز جمعه است، در صحنه حاضر شده‌اند و هر روز شخصی را به عرصه رسانه میفرستند تا از لزوم حضور این حضرات صحبت کند.

    قطعا استفاده از ظرفیت­های انقلابی، مُقوِم یکی از مهمترین اجتماعات سیاسی عبادی مسلمانان است، اجتماعی که می­توان تاریخ­ساز و تصمیم­ساز  باشد و بر همین اساس در برنامه ­ریزی و سیاست­گذاری با نگاه­های آلوده سیاسی و یا نگاهی منفعلانه از کارکردهای اصلیش کاسته شود.

  • نئولیبرالیسم، انسانیت انسان را خدشه‌دار کرد

    کاهش مالیات‌های عظیم ثروتمندان، خرد کردن اتحادیه‌های کارگری، کاهش مسکن دولتی، مقررات‌زدایی، خصوصی‌سازی، برون‌سپاری، رقابت در خدمات عمومی؛ همه و همه توسط متفکر اصلی نئولیبرالیسم یعنی فردریش فون‌هایک و نظرات او ارائه شده‌اند.

    ادامه مطلب...
  • تهیه‌کننده «ماجرای نیمروز» پشت دوربین فیلم مستند «قالیباف»

    سیدمحمود رضوی تهیه‌کننده سینما، مستند تبلیغاتی «قالیباف» را می‌سازد.

    ادامه مطلب...
  • جریمه هر ساعت تردد بدون طرح ترافیک

    رئیس مرکز اطلاع رسانی پلیس راهور گفت: رانندگان به ازای هر ساعت تردد بدون مجوز طرح ترافیک در محدوده طرح، ۲۰ هزار تومان جریمه می‌شوند.

    ادامه مطلب...